Τα επιρρήματα στα Τσακώνικα χρησιμοποιούνται για να τροποποιούν ρήματα, επίθετα ή άλλα επιρρήματα, παρέχοντας πληροφορίες για τόπο, χρόνο, τρόπο και ποσότητα. Αν και πολλά τσακωνικά επιρρήματα είναι συγγενικά με την Κοινή Νεοελληνική (ΚΝΕ), συχνά διατηρούν αρχαϊκά (δωρικά) χαρακτηριστικά ή παρουσιάζουν μοναδικές φωνητικές εξελίξεις. Για τους φωνολογικούς κανόνες που εξηγούν τις ηχητικές διαφορές, βλ. 2. Φωνολογία. Για τη διατήρηση δωρικού λεξιλογίου εν γένει, βλ. 1.3 Δωρική κληρονομιά.
Τοπικά Επιρρήματα
Τσακώνικα
Ελληνικά
Σημειώσεις
πάντου
επάνω
—
κάτου
κάτω
—
έξου
έξω
—
μέσου
μέσα
—
αμαπέ
εδώ
—
εκιπέ
εκεί
—
μακρά
μακριά
—
κοντά
κοντά
—
Χρονικά Επιρρήματα
Τσακώνικα
Ελληνικά
Σημειώσεις
νάμου
τώρα
—
αμέ
σήμερα
Κυριολεκτικά “ημέρα” < αρχ. δωρ. ἁμέρα.
αύριου
αύριο
—
εχτέ
εχθές
Διατήρηση του συμπλέγματος /xt/ (ΚΝΕ /xθ/).
πάντα
πάντα
—
ποτέ
ποτέ
—
συχνά
συχνά
—
Τροπικά Επιρρήματα
Τσακώνικα
Ελληνικά
Σημειώσεις
καλά
καλά
—
κακά
κακά
—
έτσι
έτσι
—
γλήγορα
γρήγορα
—
σιγά
σιγά
—
μαζί
μαζί
—
Ποσοτικά Επιρρήματα
Τσακώνικα
Ελληνικά
Σημειώσεις
πολλά
πολύ
—
λίγου
λίγο
—
τόσου
τόσο
—
πόσου
πόσο
—
Σχηματισμός και Σύνθεση
Τα Τσακώνικα επιτρέπουν το σχηματισμό επιρρημάτων μέσω σύνθεσης, αν και αυτό είναι λιγότερο συνηθισμένο από άλλες κατηγορίες, όπως ουσιαστικά ή ρήματα (Γαλάνου, περ. 2018).
Σύγκριση Επιρρημάτων
Η σύγκριση των επιρρημάτων στα Τσακώνικα ακολουθεί γενικά τα πρότυπα των επιθέτων. Οι συγκριτικοί τύποι συχνά λήγουν σε -ύτερα ή -ύτερου, παρόμοια με την ΚΝΕ, αλλά με φωνητικές προσαρμογές (Κωστάκης, 1951).
Tsakonian Digital Vault